W dniach 28 września – 2 października 2026 r. nasza szkoła włącza się w ogólnopolską inicjatywę Ministerstwa Edukacji Narodowej: „TYDZIEŃ PRZECIWDZIAŁANIA PRZEMOCY RÓWIEŚNICZEJ W SZKOŁACH I PLACÓWKACH 2026”.
Celem inicjatywy jest budowanie bezpiecznego i wspierającego środowiska szkolnego, zwiększanie świadomości na temat różnych form przemocy – fizycznej, psychicznej oraz cyberprzemocy – a także rozwijanie postaw opartych na szacunku, empatii, odpowiedzialności i właściwych relacjach. Bezpieczeństwo dziecka nie zaczyna się jednak dopiero w chwili, gdy wydarzy się coś poważnego. Budujemy je każdego dnia – poprzez rozmowę, zainteresowanie, obserwowanie zmian w zachowaniu dziecka oraz współpracę rodziny i szkoły.
Nasze działania skierowane są do dzieci i młodzieży oraz do Państwa – Rodziców. Chcemy zwrócić uwagę na to, jak ważną rolę odgrywa rodzic w rozpoznawaniu pierwszych sygnałów trudności, reagowaniu na przemoc rówieśniczą i cyberprzemoc oraz wspieraniu dziecka w budowaniu bezpiecznych relacji.
PRZEMOC RÓWIEŚNICZA NIE ZAWSZE JEST OCZYWISTA
Przemoc to nie tylko bicie czy bójka. Może przyjmować znacznie mniej widoczne formy.
To również powtarzające się wyśmiewanie, przezywanie, poniżanie, zawstydzanie, grożenie, popychanie i szturchanie, zabieranie lub chowanie rzeczy, celowe niszczenie własności, wykluczanie z grupy, izolowanie, obgadywanie, rozpowszechnianie plotek czy namawianie innych do odrzucenia konkretnego dziecka.
Szczególną uwagę należy zwracać także na sytuacje przedstawiane jako „żarty”. Jeżeli zachowanie sprawia, że dziecko czuje się poniżone, przestraszone, zawstydzone lub bezradne, a mimo tego jest kontynuowane, nie powinno być bagatelizowane tylko dlatego, że sprawca nazywa je żartem.
Przemoc może przenieść się również do Internetu. Obraźliwe wiadomości i komentarze, wykluczanie z grup internetowych, publikowanie zdjęć bez zgody, tworzenie ośmieszających materiałów, podszywanie się pod inną osobę, rozpowszechnianie kompromitujących informacji czy udostępnianie treści mających kogoś poniżyć mogą stanowić formy cyberprzemocy.
RODZICU – ZWRÓĆ UWAGĘ NA ZMIANY
Dziecko nie zawsze powie wprost: „ktoś mnie krzywdzi”. Powodem może być wstyd, strach przed reakcją rówieśników, obawa przed nasileniem problemu, przekonanie, że dorośli nie pomogą, albo trudność w nazwaniu tego, co właściwie się dzieje. Niepokój rodzica powinny wzbudzić szczególnie nagłe lub utrzymujące się zmiany w dotychczasowym funkcjonowaniu dziecka, np.:
- niechęć do chodzenia do szkoły lub próby unikania określonych lekcji czy sytuacji;
- smutek, wycofanie, rozdrażnienie, napięcie lub płaczliwość;
- nagła utrata kontaktu z kolegami i koleżankami;
- rezygnowanie ze spotkań i wspólnych aktywności;
- częste bóle brzucha, głowy lub inne dolegliwości pojawiające się szczególnie przed szkołą;
- problemy ze snem lub apetytem;
- pogorszenie koncentracji lub wyników szkolnych;
- zniszczone, zagubione albo regularnie znikające rzeczy;
- niewyjaśnione obrażenia;
- lęk związany z telefonem, wiadomościami lub mediami społecznościowymi;
- nagłe usuwanie kont, unikanie Internetu albo przeciwnie – ciągłe kontrolowanie telefonu i silne emocje po otrzymaniu wiadomości.
Pojedynczy objaw nie oznacza automatycznie, że dziecko doświadcza przemocy. Jest jednak sygnałem, że warto bardziej zainteresować się sytuacją oraz samopoczuciem własnego dziecka.
JAK ROZMAWIAĆ Z DZIECKIEM?
Najważniejsze jest stworzenie przestrzeni, w której dziecko może powiedzieć o swoim doświadczeniu bez lęku przed oceną, krytyką czy gwałtowną reakcją dorosłego. Zamiast rozpoczynać od przesłuchania: „Kto to zrobił?”, „Dlaczego wcześniej nic nie powiedziałeś?”, warto zacząć spokojniej: „Widzę, że ostatnio coś Cię martwi”, „Możesz mi powiedzieć, co się dzieje”, „Chcę Cię wysłuchać”, „Zastanowimy się razem, co możemy zrobić”.
Nie bagatelizujmy doświadczenia dziecka słowami: „Nie przejmuj się”, „Musisz być twardszy”, „To tylko żarty”, „Oddaj mu”, „Sam sobie poradzisz”. Dla dziecka sytuacja, która dorosłemu wydaje się niewielka, może być źródłem bardzo silnego stresu.
GDY DZIECKO POWIE O PRZEMOCY
Przede wszystkim wysłuchajmy go spokojnie. Pozwólmy opowiedzieć sytuację własnymi słowami. Warto ustalić: co się wydarzyło, od kiedy to trwa, gdzie dochodzi do takich sytuacji, kto bierze w nich udział, czy są świadkowie oraz czego dziecko najbardziej się obawia. W przypadku cyberprzemocy nie należy pochopnie usuwać wiadomości, zdjęć czy innych materiałów. Warto zabezpieczyć dowody – np. wykonać zrzuty ekranu i zachować wiadomości. Następnie należy skontaktować się ze szkołą. Wczesna wymiana informacji pomiędzy rodzicem, wychowawcą, nauczycielami i specjalistami szkolnymi pozwala lepiej rozpoznać sytuację i zaplanować adekwatną pomoc.
DZIECKO MOŻE BYĆ RÓWNIEŻ ŚWIADKIEM
Warto rozmawiać z dziećmi nie tylko o tym, jak chronić siebie, ale również jak reagować, kiedy krzywda spotyka kogoś obok. Świadek nie musi samodzielnie konfrontować się z osobą stosującą przemoc. Może powiedzieć o sytuacji dorosłemu, wesprzeć osobę krzywdzoną, nie dołączać do wyśmiewania, nie udostępniać ośmieszających treści i nie wzmacniać zachowania śmiechem czy komentarzami.
Uczmy dzieci prostej zasady: ZAUWAŻ – NIE DOŁĄCZAJ – REAGUJ – ZGŁOŚ – WESPRZYJ
CO BĘDZIE DZIAŁO SIĘ W NASZEJ SZKOLE?
W ramach Tygodnia przeciwdziałania przemocy rówieśniczej zaplanowaliśmy działania obejmujące całą społeczność szkolną.
W klasach będą prowadzone zajęcia i rozmowy dotyczące przemocy rówieśniczej, bezpieczeństwa, wzajemnego szacunku, komunikacji, empatii oraz sposobów reagowania na krzywdzenie. Tematyka przeciwdziałania przemocy będzie również obecna podczas zajęć wychowawczych i innych działań podejmowanych w ciągu tygodnia.
W inicjatywę włączy się Samorząd Uczniowski, a na terenie szkoły pojawią się materiały psychoedukacyjne przypominające uczniom, czym jest przemoc, jak ją rozpoznawać oraz gdzie szukać pomocy. Uruchomiona zostanie również akcja: „MASZ GŁOS – JESTEŚ WAŻNY” – SKRZYNKA BEZPIECZEŃSTWA
Uczniowie otrzymają możliwość anonimowego zgłaszania sytuacji, które budzą ich niepokój, problemów w relacjach rówieśniczych, zaobserwowanych sytuacji krzywdzenia, a także własnych pomysłów dotyczących poprawy bezpieczeństwa w szkole. Zebrane informacje pomogą lepiej rozpoznawać potrzeby uczniów oraz planować kolejne działania profilaktyczne i wspierające. W działania włączona zostanie również świetlica szkolna, a uczniowie będą zachęcani do budowania relacji opartych na współpracy, życzliwości i wzajemnym szacunku.
RODZIC + DZIECKO + SZKOŁA
Skuteczne przeciwdziałanie przemocy wymaga współpracy. Rodzic zna swoje dziecko i może jako pierwszy dostrzec zmianę w jego zachowaniu. Szkoła obserwuje ucznia w środowisku rówieśniczym. Dziecko natomiast posiada informacje o świecie relacji uczniowskich, których dorośli nie zawsze mogą bezpośrednio zobaczyć.
Dopiero połączenie tych perspektyw pozwala odpowiednio wcześnie zauważyć problem. Dlatego zachęcamy Państwa: rozmawiajcie z dziećmi, pytajcie o ich relacje, słuchajcie bez oceniania i reagujcie na niepokojące zmiany. Nie trzeba czekać, aż trudność stanie się poważnym problemem. W razie niepokoju dotyczącego funkcjonowania dziecka, jego relacji z rówieśnikami lub bezpieczeństwa zapraszamy również do kontaktu i konsultacji z psychologiem szkolnym.
Każde dziecko ma prawo do szacunku, wsparcia i poczucia bezpieczeństwa.
MATERIAŁY DLA RODZICÓW – WARTO PRZECZYTAĆ
Tydzień Przeciwdziałania Przemocy Rówieśniczej
- „Ścieżka pomocy dla rodzica – przemoc rówieśnicza” – MEN
Praktyczny materiał pokazujący, co może zrobić rodzic, gdy podejrzewa lub dowiaduje się, że dziecko doświadcza przemocy rówieśniczej. Otwórz materiał
https://dokumenty.men.gov.pl/SCIEZKA-POMOCY-DLA-RODZICA-przemoc-rowiesnicza-6a9e5d92e232f.docx
- „Siła więzi rodzinnych” – e-book dla rodziców dzieci w wieku 5–12 lat – MEN
Materiał o budowaniu więzi, komunikacji i wspieraniu dziecka w codziennych relacjach. Otwórz materiał
https://dokumenty.men.gov.pl/Zalacznik-nr-16-EBOOK-Sila-wiezi-rodzinnych-dla-rodzicow-dzieci-w-wieku-5-12-6a9e5fb7796a5.pdf
- „Latarka rodzica” – MEN
Materiał przeznaczony dla rodziców, pomocny w przyglądaniu się sytuacji dziecka i rozpoczynaniu rozmowy o trudnościach. Otwórz materiał
https://dokumenty.men.gov.pl/Scenariusz-latarka-rodzica-1-6a9e9de404dff.pdf
- „Cyberprzemoc” – materiał dla rodziców – MEN
Materiał dotyczący rozpoznawania i reagowania na przemoc w środowisku cyfrowym. Otwórz materiał
https://dokumenty.men.gov.pl/Cyberprzemoc-pdf-1-6a9e6dbe6b94b.pdf
- „Cyberprzemoc – włącz blokadę na nękanie” – Ministerstwo Cyfryzacji / NASK
Poradnik o formach cyberprzemocy, ochronie dziecka oraz sposobach reagowania, gdy dziecko doświadcza lub stosuje cyberprzemoc. Otwórz materiał
https://www.gov.pl/web/cyfryzacja/cyberprzemoc–wlacz-blokade-na-nekanie
- „Bądź z innej bajki – Cyberprzemoc” – materiały dla rodziców
Przystępne materiały edukacyjne, wskazówki do rozmowy z dzieckiem oraz informacje dotyczące reagowania na cyberprzemoc. Otwórz materiał
https://www.gov.pl/web/badz-z-innej-bajki/cyberprzemoc
RODZIC MA ZNACZENIE
Rozmowa • Uważność • Reagowanie • Współpraca
